ارزانترین کشور فقط جایی نیست که شهریه کمی دارد. برای دانشجوی ایرانی، شهریه، هزینه زندگی، زبان تحصیل، شانس پذیرش و کار دانشجویی همه مهم هستند. به همین دلیل آلمان، نروژ، تایوان، فرانسه، چین و لهستان گزینههای اقتصادی محسوب میشوند. بهترین کشور ارزان برای تحصیل برای همه یکی نیست. کسی که بودجه کمی دارد با کسی که دنبال رشته انگلیسیزبان است، انتخاب متفاوتی دارد.
در این مقاله از پیجیب به جای فهرست کردن ۱۰کشور ارزان برای تحصیل، راههای تصمیمگیری را به شما ارائه میدهیم: اول ارزانترین از نظر شهریه، بعد ارزانترین از نظر هزینه زندگی و در آخر بهترین ترکیب هزینه، زبان و شانس پذیرش برای دانشجوی ایرانی. اگر قصد مهارجرت تحصیلی دارید، حتما تا پایان مطالب با ما همراه باشید.
ارزان بودن یعنی شهریه یا هزینه زندگی؟
این دو مفهوم را نباید یکی دانست. بعضی کشورها مثل آلمان، از نظر شهریه تقریباً رایگان یا بسیار کمهزینهاند، اما در بعضی دیگر مثل نروژ، شهریه میتواند پایین یا حتی رایگان باشد ولی هزینه زندگی آنقدر بالاست که بودجه نهایی را سنگین میکند. برای تصمیم درست، این دو هزینه را جدا بررسی کنید.
| کشور | وضعیت شهریه | هزینه زندگی | زبان تحصیل | جمعبندی عملی |
|---|---|---|---|---|
| آلمان | دانشگاههای دولتی غالباً بدون شهریه؛ فقط هزینه ترمی | الزام تمکن ۹۹۲ یورو در ماه در ۲۰۲۵ | آلمانی و بخشی انگلیسی | برای کسی که شهریه صفر میخواهد، یکی از بهترین گزینههاست |
| نروژ | در بسیاری از موارد شهریه دارد یا برای غیر EU/EEA رایگان نیست | ۱۶۶٬۸۵۹ کرون در سال تمکن/هزینه زندگی | نروژی و انگلیسی | شهریهاش پایین است، اما هزینه زندگی آن را به گزینهای گران تبدیل میکند |
| فرانسه | شهریه دولتی برای غیر EU در ۲۰۲۶/۲۰۲۷ مشخص و پایینتر از بسیاری کشورهاست | بستگی به شهر دارد | فرانسوی و بخشی انگلیسی | میان شهریه و اعتبار، توازن خوبی دارد |
| چین | با بورسیه CSC میتواند کاملاً پوشش داده شود | بستگی به شهر دارد | چینی و انگلیسی | با بورسیه، هزینه واقعی میتواند بسیار کم شود |
۱۰ کشور ارزان برای تحصیل در یک نگاه
منابع مرجع معمولاً یک رتبهبندی رسمی و واحد برای «۱۰ کشور ارزان» ارائه نمیکنند، چون معیارها با هم فرق دارند.
برای همین رتبهدادن بدون مشخصکردن معیار میتواند گمراهکننده باشد. اما ما بر اساس اخرین اسناد ارائه شده در سایتهای معتبر و بر اساس هزینههای تحصیل و زندگی، این ۱۰ کشور را از ارزانترین به گرانترین اولویتبندی کردیم:
-
برزیل
-
لهستان
-
جمهوری چک
-
تایوان
-
آلمان
-
اتریش
-
فرانسه
-
چین
-
فنلاند
-
نروژ
البته در نظر داشته باشید که این ترتیب فقط بر اساس هزینه است و عواملی مثل زبان تحصیل، شانس پذیرش و کار دانشجویی میتواند آن را تغییر دهد.
آلمان؟ شاید بهترین گزینه باشد
آلمان در دانشگاههای دولتی خود برای بیشتر رشتهها شهریه نمیگیرد. فقط یک هزینه ترمی گرفته میشود که معمولاً بین کمتر از ۱۰۰ تا حدود ۴۰۰ یورو در هر ترم است. این هزینه برای خدمات اداری و بلیت حمل و نقل عمومی تعریف شده است.
در سال ۲۰۲۶ تمکن مالی ماهانه ۹۹۲ یورو اعلام شده که این یعنی برای ویزا باید نشان دهید سالانه ۱۱٬۹۰۴ یورو در دسترس دارید. پس مسئله اصلی در آلمان شهریه نیست، بلکه هزینه زندگی است.
برخی دانشگاههای دولتی خاص، مثل دانشگاه فنی مونیخ (TUM)، از سال ۲۰۲۴ برای دانشجویان غیراروپایی شهریه گرفتهاند. این مبلغ برای کارشناسی حدود ۲٬۰۰۰ تا ۳٬۰۰۰ یورو در ترم و برای ارشد حدود ۴٬۰۰۰ تا ۶٬۰۰۰ یورو در ترم است. همچنین ایالت بادن-وورتمبرگ از سال ۲۰۱۷ برای دانشجویان غیراروپایی ترمی ۱٬۵۰۰ یورو شهریه در نظر گرفت.
دانشگاههای خصوصی آلمان هم رایگان نیستند. شهریه سالانه آنها معمولاً بین ۵٬۰۰۰ تا ۲۰٬۰۰۰ یورو است و برای برنامههای MBA یا مدیریت میتواند تا ۶۵٬۰۰۰ یورو برسد.
آلمان برای دانشجوی ایرانی معمولاً به خاطر اعتبار مدرک، امکان کار دانشجویی و تنوع برنامهها انتخاب اول است. اما اگر فقط به شهریه نگاه کنید و زبان آلمانی را نادیده بگیرید، در مرحله پذیرش یا زندگی روزمره به مشکل میخورید.
شهریه و هزینه زندگی در آلمان
| نوع دانشگاه | مقطع | شهریه | هزینه زندگی | زبان تحصیل | کار دانشجویی | بورسیه |
|---|---|---|---|---|---|---|
| دولتی | کارشناسی/کارشناسیارشد | معمولاً بدون شهریه؛ فقط هزینه ترمی حدود 100 تا 400 یورو | 992 یورو در ماه (الزام تمکن 2025) | آلمانی و بخشی انگلیسی | تا 140 روز کامل یا 280 نیمروز در سال برای غیر EU؛ معمولاً 20 ساعت در هفته در ترم | DAAD / Deutschlandstipendium |
| دولتی | تماممقاطع | در اکثر ایالتها بدون شهریه؛ استثناها مثل Baden-Württemberg برای غیر EU حدود 1500 یورو در ترم | حدود 992 یورو در ماه | آلمانی و انگلیسی | 140 روز کامل/280 نیمروز | DAAD |
| خصوصی | کارشناسی/ارشد | حدود 5000 تا 20000 یورو در سال یا بیشتر | حدود 992 یورو در ماه | اغلب انگلیسی/دو زبانه | مشمول قوانین عمومی دانشجویان | بسته به دانشگاه |
نروژ؟ نماینده اسکاندیناوی
درباره نروژ یک باور اشتباه رایج وجود دارد: برای دانشجویان غیر اتحادیه اروپا، تحصیل رایگان در نروژ تمام شده است! از پاییز ۲۰۲۳ پارلمان نروژ قانونی تصویب کرد که بر اساس آن دانشجویان غیر EU/EEA باید شهریه بپردازند. پس این تصور که «نروژ رایگان است» برای شما به عنوان دانشجوی ایرانی دیگر درست نیست.
اطلاعات هزینهها (۲۰۲۵/۲۰۲۶):
-
تمکن مالی (هزینه زندگی): ماهانه حداقل ۱۵٬۴۸۸ کرون نروژ، سالانه ۱۷۰٬۳۶۸ کرون (حدود ۱۶٬۰۰۰ یورو). این مبلغ را باید به اداره مهاجرت نروژ (UDI) نشان دهید که توان پرداخت هزینه زندگی را دارید. در نظر داشته باشید که این عدد شهریه را شامل نمیشود.
-
شهریه: بسته به دانشگاه و رشته متفاوت است. بازه معمول سالانه ۱۳۰٬۰۰۰ تا ۳۹۰٬۰۰۰ کرون (حدود ۱۱٬۰۰۰ تا ۳۳٬۰۰۰ یورو) است. برای مثال، مدرسه اقتصاد نروژ (NHH) برای سال ۲۰۲۶/۲۰۲۷ شهریه ارشد را ۲۰۴٬۰۰۰ کرون و کارشناسی را ۱۴۲٬۰۰۰ کرون اعلام کرده است.
شهریه، زبان و کار دانشجویی در نروژ
| نوع دانشگاه | مقطع | شهریه | هزینه زندگی | زبان تحصیل | کار دانشجویی | بورسیه |
|---|---|---|---|---|---|---|
| دولتی | کارشناسی/کارشناسیارشد | برای غیر EU/EEA در بسیاری از برنامهها وجود دارد؛ نمونهها 80,000 تا 160,000 کرون در سال | 166,859 کرون در سال (حدود 15,169 کرون در ماه) | نروژی و انگلیسی | 20 ساعت در هفته در ترم؛ تماموقت در تعطیلات | برخی دانشگاهها و Erasmus+؛ Nord University بورسیه عمومی ارائه نمیکند |
| دولتی | تماممقاطع | EU/EEA رایگان؛ غیر EU/EEA معمولاً 130,000 تا 390,000 کرون در سال در برخی برنامهها | حدود 12,000 کرون در ماه | انگلیسی در برخی برنامهها | 20 ساعت در هفته | برخی مؤسسات/waiver |
| خصوصی | کارشناسی/ارشد | بسته به مؤسسه؛ نمونه BI Norwegian Business School برای غیر EU حدود 138,400 کرون در سال | بالا و وابسته به شهر | اغلب انگلیسی | طبق قوانین دانشجویی | محدود |
تایوان؟ انتخاب آسیایی جذاب
برای دانشجویی که دنبال ترکیب هزینه مناسب و برنامههای انگلیسیزبان است، تایوان گزینهای جذاب است.
تعداد کلاسهای انگلیسیزبان:
بر اساس آمار رسمی دانشگاه ملی تایوان (NTU) در سال ۲۰۲۴، تعداد کلاسهای انگلیسیزبان در سال تحصیلی ۲۰۲۳-۲۰۲۴ برابر با ۲٬۱۵۷ کلاس است. این کلاسها همه دانشکدهها را پوشش میدهند: ادبیات، علوم، علوم اجتماعی، مهندسی و مدیریت. همچنین بسیاری از کلاسها اگر یک دانشجوی بینالمللی داشته باشند، میتوانند به انگلیسی برگزار شوند.
مبلغ بورسیه:
بر اساس راهنمای رسمی بورسیه وزارت آموزش تایوان در سال ۲۰۲۶:
-
کمک هزینه شهریه: هر ترم حداکثر ۴۰٬۰۰۰ دلار تایوان (حدود ۱٬۲۷۰ دلار آمریکا)؛
-
کمک هزینه زندگی: برای کارشناسی ماهانه ۱۵٬۰۰۰ دلار تایوان، برای ارشد و دکتری ماهانه ۲۰٬۰۰۰ دلار تایوان.
نکته مهم:
مهلت درخواست بورسیه معمولاً پایان آوریل هر سال است (مثلاً ۳۰ آوریل ۲۰۲۶) و باید اول پذیرش دانشگاه را گرفته باشید. تایوان واقعاً در هزینه و زبان تعادل خوبی دارد و برای دانشجوی ایرانی گزینهای رقابتی به شمار میرود.
برنامههای انگلیسی و بورسیه در تایوان
| نوع دانشگاه | مقطع | شهریه | هزینه زندگی | زبان تحصیل | کار دانشجویی | بورسیه |
|---|---|---|---|---|---|---|
| ملی | کارشناسی/ارشد/دکتری | کارشناسی 40,000–275,000 دلار تایوان در سال؛ ارشد 22,000–569,000؛ دکتری 26,000–257,000 | 20,000–35,000 دلار تایوان در ماه | انگلیسی و چینی | محدودیتها بسته به وضعیت اقامت و دانشگاه؛ برای کار خارج از دانشگاه نیاز به مجوز | Taiwan Scholarship |
| ملی | همه مقاطع | برنامههای انگلیسیزبان در طیف وسیع | وابسته به شهر | بیش از 1900 کلاس انگلیسیزبان در NTU | بسته به مقررات محلی | MOE Taiwan Scholarship تا 40,000 NTD هر ترم + 15,000/20,000 NTD ماهانه |
| دولتی | کارشناسی/ارشد/دکتری | تا 40,000 NTD هر ترم تحت Taiwan Scholarship | کمکهزینه ماهانه 15,000 یا 20,000 NTD | انگلیسی یا چینی | بسته به مقررات | Taiwan Scholarship Program |
فرانسه؟ تجربهای ویژه و مقرونبهصرفه
فرانسه برای کسانی که هم به کیفیت آموزش اهمیت میدهند و هم میخواهند شهریه از حد معقول بالاتر نرود، گزینه مهمی است. برای سال تحصیلی ۲۰۲۶/۲۰۲۷، شهریه دانشجویان غیر اتحادیه اروپا در دانشگاههای دولتی زیرمجموعه وزارت آموزش عالی فرانسه ۲٬۹۰۲ یورو برای لیسانس و ۳٬۹۵۰ یورو برای کارشناسیارشد اعلام شده است. این اعداد نشان میدهد فرانسه با وجود قرار گرفتن در اروپای غربی، از نظر شهریه هنوز رقابتی است.
نکته مهم درباره معافیت (waiver):
قبلاً فرانسه امکان معافیت گسترده داشت، اما از سال تحصیلی ۲۰۲۶/۲۰۲۷ قوانین سختتر شده است. طبق فرمان جدید (Decree No. 2026-385)، دانشگاهها فقط میتوانند حداکثر ۳۰٪ از دانشجویان غیر اتحادیه اروپا را از پرداخت شهریه تفاضلی معاف کنند. این سهمیه در سالهای بعد کاهش مییابد (۲۵٪ برای ۲۰۲۷/۲۰۲۸ و ۲۰٪ از ۲۰۲۸ به بعد). پس معافیت دیگر خودکار نیست و باید درخواست دهید.
نکته درباره زبان:
برای دانشجوی ایرانی، زبان فرانسوی همچنان عامل مهمی است. همه دانشگاهها انگلیسی نیستند و انتخاب واقعی به رشته و دانشگاه بستگی دارد. برخی دانشگاهها برنامههای انگلیسیزبان دارند، اما تعدادشان محدود است.
شهریههای دولتی و خصوصی در فرانسه
| نوع دانشگاه | مقطع | شهریه | هزینه زندگی | زبان تحصیل | کار دانشجویی | بورسیه |
|---|---|---|---|---|---|---|
| دولتی | کارشناسی | 2,902 یورو در سال برای غیر EU در 2026/2027 | وابسته به شهر؛ هزینه مطالبهشده ویزا/تمکن جداست | فرانسوی و بخشی انگلیسی | قوانین کار دانشجویی مجاز است اما مقدار دقیق وابسته به وضعیت اقامت | Waiverها و بورسیههای دولتی |
| دولتی | کارشناسیارشد | 3,950 یورو در سال برای غیر EU در 2026/2027 | وابسته به شهر | فرانسوی و بخشی انگلیسی | قوانین کار دانشجویی مجاز است | اعطای معافیت در برخی موارد |
| خصوصی | کارشناسی/ارشد | عموماً 6,000 تا 18,000 یورو در سال یا بیشتر | وابسته به شهر | اغلب فرانسوی/انگلیسی | بسته به وضعیت ویزا | کمتر از دولتی |
چین؟ انتخابی خاص برای برخی رشتهها
چین برای همه دانشجویان بهترین گزینه نیست، اما برای بعضی رشتهها و بعضی رزومهها میتواند گزینه بسیار منطقی در میان ۱۰کشور ارزان برای تحصیل باشد. مهمترین دلیل، بورسیه Chinese Government Scholarship یا CSC است که شهریه، خوابگاه یا کمکهزینه، بیمه و کمکهزینه زندگی را پوشش میدهد. این بورسیه را وزارت آموزش چین و CSC اداره میکنند و برای دانشگاهها و رشتههای متعددی در دسترس است.
چین وقتی ارزشمند میشود که بتوانید به بورسیه برسید. در غیر این صورت باید هزینه شهر و دانشگاه را جداگانه بررسی کنید، چون دادهها در همه موارد یکسان نیستند.
بورسیه CSC و وضعیت تحصیل در چین
| نوع دانشگاه | مقطع | شهریه | هزینه زندگی | زبان تحصیل | کار دانشجویی | بورسیه |
|---|---|---|---|---|---|---|
| دولتی/ملی | کارشناسی/ارشد/دکتری | بسته به دانشگاه و بورسیه؛ بورسیه CSC میتواند شهریه را کامل پوشش دهد | بسته به شهر | چینی و انگلیسی | بسته به مقررات دانشگاه/شهر | Chinese Government Scholarship / CSC |
| دانشگاههای تعیینشده | کارشناسی/ارشد/دکتری | بورسیه کامل شهریه را پوشش میدهد | کمکهزینه زندگی و اقامت | برخی برنامهها انگلیسی | طبق قوانین محلی | CSC full scholarship |
| دولتی | کارشناسی/ارشد/دکتری | بورسیه شامل tuition waiver | کمکهزینه ماهانه و بیمه | چینی/انگلیسی | بسته به مقررات | Chinese Government Scholarship |
لهستان؟ انتخابی هوشمندانه در اروپا
برای کسانی که میخواهند در اروپا تحصیل کنند اما هزینههای اروپای غربی را نپردازند، لهستان گزینه قابل توجهی است. بر اساس دادههای دانشگاههای مختلف، برنامههای انگلیسیزبان متعدد هستند و شهریهها پایینتر از غرب اروپا برآورد شدهاند.
شهریه برنامههای انگلیسیزبان (۲۰۲۶/۲۰۲۷):
بازه حدود «۵۰۰ تا ۸٬۰۰۰ یورو» است، اما شهریه بسته به دانشگاه و رشته تفاوت زیادی دارد. چند نمونه از دادههای رسمی:
-
دانشگاه صنعتی ورشو: کارشناسی هر ترم ۲٬۳۴۰ تا ۶٬۸۳۰ یورو (سالانه حدود ۴٬۶۸۰ تا ۱۳٬۶۶۰ یورو). مهندسی برق و هوافضا ارزانتر و معماری گرانتر است؛
-
دانشگاه صنعتی گدانسک: کارشناسی هر ترم ۸٬۶۰۰ تا ۱۰٬۰۰۰ زلوتی (حدود ۲٬۰۰۰ تا ۲٬۴۰۰ یورو)، یعنی سالانه حدود ۴٬۰۰۰ تا ۴٬۸۰۰ یورو؛
-
دانشگاه هنر پوزنان: کارشناسی سالانه ۵٬۸۰۰ یورو، ارشد سالانه ۶٬۸۰۰ یورو؛
-
دانشگاه اقتصاد کاتوویتس: کارشناسی سالانه ۱۵٬۰۰۰ زلوتی (حدود ۳٬۵۰۰ یورو)، ارشد سالانه ۱۳٬۰۰۰ تا ۱۵٬۰۰۰ زلوتی.
بورسیه Stefan Banach NAWA:
خوشبحتانه این بورسیه همچنان وجود دارد و ایران هم در فهرست کشورهای واجد شرایط است. محتوای بورسیه:
-
کمکهزینه ماهانه زندگی؛
-
معافیت از شهریه در دانشگاههای دولتی؛
-
کمکهزینه سفر به لهستان.
همچنین سطح زبان انگلیسی یا لهستانی باید B2 باشد (برای دوره پیشزبان B1 کافی است).
نکته مهم:
برنامههای انگلیسیزبان وجود دارند اما تعدادشان از برنامههای لهستانیزبان کمتر است. شهریه هم تفاوت زیادی دارد: رشتههای فنی ارزانتر، رشتههای اقتصادی متوسط و رشتههای هنری گرانتر هستند. پیشنهاد میشود اول رشته مورد نظرتان را مشخص کنید، بعد شهریه دقیق را از سایت همان دانشگاه بخوانید.
برنامههای انگلیسیزبان و بورسیه در لهستان
| نوع دانشگاه | مقطع | شهریه | هزینه زندگی | زبان تحصیل | کار دانشجویی | بورسیه |
|---|---|---|---|---|---|---|
| دولتی | کارشناسی/کارشناسیارشد | معمولاً 500 تا 8,000 یورو در سال | کمتر از اروپای غربی؛ بسته به شهر | انگلیسی | طبق قوانین اقامت/دانشجویی | Erasmus+ / بورسیههای دانشگاهی |
| دولتی | کارشناسیارشد | با بورسیه Stefan Banach میتواند معاف شود | بودجه ماهانه جداگانه لازم است | پولیش یا انگلیسی | بسته به مقررات | Stefan Banach NAWA |
| دولتی/خصوصی | کارشناسی/ارشد | بسته به برنامه و دانشگاه | بهطور کلی پایینتر از غرب اروپا | انگلیسی و پولیش | مجاز تحت مقررات | بورسیههای دولتی/دانشگاهی متعدد |
سایر گزینههای ارزان برای دانشجویان ایرانی
به جز کشورهایی که بیشتر تکرار میشوند و دقیقتر بررسی کردیم، منابع مرجع به برزیل، یونان، سوئیس، دانمارک، سوئد، جمهوری چک، آرژانتین، اتریش و فنلاند هم اشاره کردهاند. اما برای بسیاری از این کشورها باید دادههای رسمی جدید درباره شهریه، ویزای تحصیلی و هزینه زندگی جداگانه بررسی شود.
10 کشور ارز برای تحصیل که در اولیت دوم قرار دارند
| کشور | وضعیت دادههای شهریه | وضعیت دادههای هزینه زندگی | نیاز به بررسی رسمی |
|---|---|---|---|
| برزیل | ناهمسان در منابع | وابسته به شهر | شهریه و تمکن سال جاری |
| یونان | نیازمند منبع بهروز | وابسته به شهر | ویزای تحصیلی و زبان برنامه |
| سوئیس | معمولاً بالا و متغیر | بالا | شهریه، تمکن و هزینه اقامت |
| دانمارک | نیازمند بررسی رسمی | بالا | شرایط غیر EU و زبان |
| سوئد | نیازمند بررسی رسمی | بالا | بورسیه و برنامههای انگلیسی |
| جمهوری چک | وابسته به زبان برنامه | متوسط | رشتههای انگلیسی و شهریه |
| آرژانتین | ناهمسان در منابع | وابسته به شهر | قوانین اقامت و شهریه |
| اتریش | معمولاً پایین تا متوسط | متوسط | تمکن و زبان |
| فنلاند | متغیر و رقابتی | بالا | بورسیه و زبان تحصیل |
مقایسه نهایی کشورها بر اساس بودجه
برای تصمیمگیری واقعی، بودجه ماهانه از خود نام کشور مهمتر است. بعضی مقصدها از نظر شهریه کمهزینهاند اما زندگی روزمره را سنگین میکنند و بعضی دیگر شهریه متوسط دارند ولی با بورسیه یا امکان کار دانشجویی قابلمدیریت خواهند بود. این جدول کشورها را بر اساس وضعیت کلی بودجه دستهبندی کردهایم:
| شرایط کاربر | پیشنهاد |
|---|---|
| بودجه ماهانه زیر ۵۰۰ دلار و تمرکز اصلی روی شهریه پایین | آلمان یا چین با تکیه بر بورسیه؛ فقط در صورتی که زبان و پذیرش را هم بتوانید مدیریت کنید |
| بودجه ماهانه ۵۰۰ تا ۸۰۰ دلار و نیاز به تعادل بین هزینه و زبان | فرانسه، لهستان یا تایوان |
| بودجه ماهانه بالای ۸۰۰ دلار و اولویت با مدرک معتبر و محیط انگلیسیزبان | نروژ، فرانسه، تایوان یا آلمان در بعضی برنامهها |
| زبان انگلیسی برای شما حیاتی است | تایوان، آلمان، لهستان و بخشی از برنامههای فرانسه و نروژ واقعبینانهتر هستند |
| میخواهید از کار دانشجویی برای کاهش هزینه استفاده کنید | آلمان و نروژ چارچوب مشخصتری دارند، اما نباید روی کار دانشجویی برای پوشش کامل هزینهها حساب قطعی باز کنید |
| به بورسیه وابستهاید | چین با CSC، تایوان با Taiwan Scholarship، لهستان با Stefan Banach NAWA و آلمان با DAAD گزینههای مهمتری هستند |
دستهبندی بودجهای ۱۰ کشور ارزان
همانطور که بررسی کردیم، هزینه زندگی در کشورهای مختلف حتی بین گزینههای ارزان، تفاوت زیادی دارد. بر اساس تجربه دانشجویان و برای اینکه تصویر روشنتری داشته باشید، ۱۰ کشور ارزان برای تحصیل را بر اساس بودجه ماهانه به سه دسته تقسیم میکنیم. این تقسیمبندی به شما کمک میکند قبل از انتخاب مقصد، بدانید واقعاً چقدر باید در ماه هزینه کنید.
بودجه زیر ۵۰۰ دلار در ماه
این سطح فقط در شرایط خاص ممکن میشود. یعنی یا بورسیه کامل گرفته باشید یا هزینهها را خیلی جدی کم کنید. کشورهایی مثل آلمان، چین یا برخی کشورهای خاص میتوانند در این بازه قرار بگیرند، اما نه برای همه و نه به راحتی.
بودجه ۵۰۰ تا ۸۰۰ دلار در ماه
این بازه واقعبینانهتر و تا به حال برای خیلی از دانشجویان قابل دسترس بوده است. تایوان، لهستان و فرانسه در بسیاری از سناریوها به این محدوده نزدیک میشوند. البته بسته به شهر و سبک زندگی شما، عدد نهایی میتواند کمتر یا بیشتر شود.
بودجه بالای ۸۰۰ دلار در ماه
این دسته برای کشورها یا شهرهایی است که هزینه زندگی در آنها بالاتر است. نروژ و برخی شهرهای گرانتر اروپایی در این گروه قرار میگیرند.
در نهایت این دستهبندی به شما نشان میدهد که «ارزان» برای همه یک معنی ندارد. قبل از انتخاب کشور، باید بدانید بودجه ماهانهتان چقدر است و آیا با دستهبندی بالا همخوانی دارد یا نه.
بورسیهها و کمکهزینهها در کشورها
بورسیه فقط یک امتیاز جانبی نیست؛ در خیلی از پروندهها همان عامل تعیینکننده است که یک کشور را از «غیرقابلدسترس» به «ممکن» تبدیل میکند. آلمان، تایوان، فرانسه، چین و لهستان هر کدام مسیرهای شناختهشدهای برای کاهش هزینه واقعی دارند و باید از ابتدا در برنامهریزی تحصیلی دیده شوند.
| کشور | بورسیه/کمکهزینه مهم | اثر روی هزینه | نکته مهم |
|---|---|---|---|
| آلمان | DAAD / Deutschlandstipendium | میتواند بخشی از هزینه زندگی یا تحصیل را جبران کند | برای رزومه قوی و برنامهریزی زودهنگام مهم است |
| تایوان | Taiwan Scholarship | تا 40,000 NTD هر ترم + 15,000 یا 20,000 NTD ماهانه | برای کاهش همزمان شهریه و هزینه زندگی بسیار مهم است |
| فرانسه | waiverها و بورسهای Campus France / دولت فرانسه | میتواند هزینه نهایی را پایین بیاورد | همه موارد خودکار نیست و رقابتی است |
| چین | Chinese Government Scholarship / CSC | شهریه، اقامت، بیمه و کمکهزینه زندگی را پوشش میدهد | از قویترین مسیرهای فولفاند است |
| لهستان | Stefan Banach NAWA | معافیت شهریه و کمکهزینه سفر/ماهانه | بهویژه برای ارشد مهم است |
زبان تحصیل و کار دانشجویی
برای دانشجویان ایرانی، زبان تحصیل و شانس پذیرش تقریباً به اندازه شهریه مهم است. کشوری که شهریهاش پایین است اما برنامه انگلیسیزبان ندارد، در عمل ممکن است از کشوری با شهریه بالاتر ولی برنامه مناسبتر سختتر باشد.
در این میان آلمان و تایوان برنامههای انگلیسیزبان گستردهتری ارائه میدهند، لهستان هم در بعضی دانشگاهها گزینههای خوبی دارد، اما نروژ و فرانسه هنوز در بسیاری از رشتهها به زبان ملی خود متکی هستند.
کار دانشجویی هم باید واقعبینانه دیده شود. در آلمان،کار برای غیر EU معمولاً تا ۱۴۰ روز کامل یا ۲۸۰ نیمروز در سال مجاز است و در نروژ برای دانشجویان غیر EU/EEA معمولاً ۲۰ ساعت در هفته در طول ترم و تماموقت در تعطیلات امکانپذیر است. این یعنی کار دانشجویی میتواند کمککننده باشد، اما نباید از آن به عنوان منبع قطعی پوشش کامل همه هزینهها یاد کرد.
بسیاری از افرادی که از تیم ما مشاوره خواستهاند، فکر میکردند که فقط با کار کردن در کشور مقصد میتوانند از پس هزینههای تحصیل برآیند، اما واقعیت این است که وقتی به عنوان یک دانشجو به کشوری مهاجرت میکنید، محدودیت ساعت در انجام کار دارید و همین میتواند تا مقدار زیادی در دخل و خرج شما تاثیرگذار باشد.
- آلمان: برنامههای انگلیسیزبان زیادتر از بسیاری از کشورهای اقتصادی است و برای کار دانشجویی نیز چارچوب روشنتری دارد؛
- نروژ: تحصیل رایگان یا کمهزینه بودنش با محدودیت برنامههای انگلیسی و هزینه زندگی بالا جبران میشود؛
- تایوان: از نظر برنامههای انگلیسیزبان و بورسیه، یکی از واقعبینانهترین گزینهها است؛
- فرانسه و لهستان: اگر زبان مقصد را بپذیرید یا برنامه انگلیسی پیدا کنید، میتوانند ترکیب خوبی از هزینه و کیفیت باشند.
سخن پایانی
اگر بخواهیم جمعبندی پیدا کردن ۱۰کشور ارزان برای تحصیل را بر اساس بودجه واقعی انجام دهیم، آلمان بهترین نام برای عنوان «شهریه بسیار پایین» است، نروژ نمونه روشن «شهریه پایین اما هزینه زندگی بالا» است، و تایوان، فرانسه، چین و لهستان گزینههایی هستند که در ترکیب هزینه و دسترسی، برای دانشجوی ایرانی منطقیتر میشوند. در نهایت انتخاب درست با بودجه ماهانه، زبان تحصیل، شانس پذیرش و امکان گرفتن بورسیه تعیین میشود، نه فقط با شهرت کشور.
قبل از هر تصمیم نهایی حتما باید قوانین ویزای تحصیلی، تمکن مالی و شرایط کار دانشجویی را از منابع رسمی همان سال بررسی کنید؛ چون در کشورهایی مثل آلمان و فرانسه، تغییرات رسمی میتواند سریع رخ بدهد. تیم پیجیب با تکیه بر تخصص و تجربه برای پیدا کردن مقصد ارزانترین کشور برای تحصیل، در کنار شما عزیزان خواهد بود. ممنون که تا پایان با ما همراه بودید.
