کد سوئیفت (SWIFT) یا BIC شناسه‌ی یک بانک در شبکه‌ی جهانی پیام‌رسانی بانکی است و ۸ یا ۱۱ کاراکتر دارد. IBAN شمارهی استاندارد بین‌المللی یک حساب مشخص در آن بانک است و حداکثر ۳۴ کاراکتر دارد. شماره شبا هم همان IBAN ایران است: ۲۶ کاراکتر که با IR شروع می‌شود. برای دریافت حواله‌ی بین‌المللی معمولاً هم IBAN لازم است و هم BIC؛ یکی می‌گوید پول به کدام بانک برود و دیگری به کدام حساب.
تفاوت مهم برای کاربر ایرانی این است که شبا فقط برای انتقال داخلی (پایا و ساتنا) کار میکند. دسترسی بانکهای ایرانی به سوئیفت از نوامبر ۲۰۱۸ قطع شده و حواله‌ی بین‌المللی مستقیم به شبای ایرانی نمی‌رسد. در ادامه ساختار هر کد را با مثال، اطلاعات لازم برای دریافت حواله و اشتباه‌های رایج را توضیح داده‌ایم.
کد سوئیفت (BIC) چیست؟
BIC مخفف Business Identifier Code و استاندارد بین‌المللی ISO 9362 است. سوئیفت به‌عنوان مرجع ثبت این استاندارد، BIC را صادر میکند و در عمل «کد سوئیفت» و «BIC» یک چیز را نشان می‌دهند. ساختار آن این‌طور است:
| بخش | تعداد کاراکتر | معنا | در مثال DEUTDEFF500 |
|---|---|---|---|
| کد بانک | ۴ حرف یا عدد | شناسه‌ی مؤسسه | DEUT (دویچه بانک) |
| کد کشور | ۲ حرف | طبق استاندارد ISO 3166 | DE (آلمان) |
| کد محل | ۲ حرف یا عدد | شهر یا دفتر مرکزی | FF (فرانکفورت) |
| کد شعبه (اختیاری) | ۳ حرف یا عدد | شعبه یا واحد مشخص | 500 |
اگر بانک کد ۸ کاراکتری داده باشد، معمولاً همان کافی است. بعضی فرم‌ها ۱۱ کاراکتر می‌خواهند؛ در این حالت به انتهای کد ۸ کاراکتری XXX اضافه می‌شود که به معنای دفتر مرکزی است، مثل NTSBDEB1XXX برای بانک N26.
IBAN چیست؟
IBAN (International Bank Account Number) طبق استاندارد ISO 13616 ساخته می‌شود و سه بخش دارد:
- کد کشور: دو حرف، مثل
DEبرای آلمان یاNLبرای هلند. - دو رقم کنترلی: با یک فرمول ریاضی از بقیه‌ی شماره ساخته می‌شوند تا اگر یک رقم اشتباه تایپ شود، سیستم بانک خطا بگیرد.
- شمارهی حساب داخلی کشور (BBAN): شامل کد بانک و شمارهی حساب، با طولی که هر کشور خودش تعیین میکند.
به همین دلیل طول IBAN در کشورها فرق میکند:
| کشور | طول IBAN | نمونه |
|---|---|---|
| آلمان | ۲۲ | DE75512108001245126199 |
| هلند | ۱۸ | NL02ABNA0123456789 |
| انگلستان | ۲۲ | GB33BUKB20201555555555 |
| فرانسه | ۲۷ | FR7630006000011234567890189 |
| امارات | ۲۳ | AE460090000000123456789 |
| ترکیه | ۲۶ | TR190006200009112345678901 |
| ایران (شبا) | ۲۶ | IR710570029971601460641001 |
همه‌ی کشورها IBAN ندارند. در آمریکا به‌جای آن شمارهی مسیریابی ABA (Routing Number) و شمارهی حساب استفاده می‌شود و کانادا هم سیستم جداگانه‌ی خودش را دارد. پس اگر فرستنده از شما برای حساب آمریکایی IBAN خواست، باید Routing Number و شمارهی حساب را بدهید.
شماره شبا چیست و چه فرقی با IBAN دارد؟
شبا (شمارهی بانکی ایران) نسخه‌ی ایرانی IBAN است و همان قالب را دارد: IR، دو رقم کنترلی، سه رقم شناسه‌ی بانک و ۱۹ رقم مربوط به حساب. از نظر ساختار، شبا یک IBAN کامل است. فرقش در کاربرد است: شبا در شبکه‌ی پایا و ساتنای بانک مرکزی برای انتقال بین بانکهای داخلی استفاده می‌شود و چون بانکهای ایرانی به سوئیفت وصل نیستند، بانک خارجی نمی‌تواند به آن حواله بزند. در فهرست کشورهای دارای IBAN هم ایران در بخش کشورهای با پیاده‌سازی «جزئی» آمده است.
سوئیفت، IBAN و شبا در یک نگاه
| ویژگی | کد سوئیفت (BIC) | IBAN | شبا |
|---|---|---|---|
| چه چیزی را مشخص میکند؟ | بانک (و شعبه) | حساب مشخص در یک بانک | حساب مشخص در بانک ایرانی |
| طول | ۸ یا ۱۱ کاراکتر | تا ۳۴ کاراکتر، بسته به کشور | ۲۶ کاراکتر |
| استاندارد | ISO 9362 | ISO 13616 | قالب IBAN با کد کشور IR |
| کاربرد اصلی | حواله‌ی بین‌المللی | حواله‌ی داخلی و بین‌المللی | انتقال داخلی (پایا و ساتنا) |
| حواله‌ی خارجی مستقیم | بله | بله | خیر |
برای دریافت حواله‌ی بین‌المللی چه اطلاعاتی بدهید؟
- نام صاحب حساب: دقیقاً همان‌طور که در بانک ثبت شده، با همان املای لاتین پاسپورت.
- IBAN: بدون فاصله یا با فاصله‌های چهارتایی؛ هر دو پذیرفته می‌شوند.
- BIC یا کد سوئیفت بانک.
- نام و نشانی بانک: بعضی بانکهای فرستنده، به‌خصوص برای حواله‌های غیریورویی، این را هم می‌خواهند.
- ارز حواله: اگر حساب شما یورویی است و فرستنده دلار بفرستد، بانک تبدیل ارز انجام می‌دهد و کارمزد می‌گیرد.
- شرح پرداخت (Reference): مثلاً شمارهی فاکتور یا شمارهی دانشجویی.
بانکهای آنلاینی مثل رولوت همه‌ی این اطلاعات را در بخش جزئیات حساب نشان می‌دهند؛ درباره‌ی رولوت در مطلب رولوت چیست نوشته‌ایم.
اشتباه‌های رایج هنگام وارد کردن این کدها
- جابه‌جا تایپ کردن یک رقم IBAN: رقم‌های کنترلی بیشتر این خطاها را می‌گیرند و حواله رد می‌شود، اما زمان از دست می‌رود. IBAN را کپی کنید، نه اینکه از روی عکس بازنویسی کنید.
- نام ناهماهنگ با حساب: بانکهای اروپایی نام گیرنده را با نام صاحب IBAN مقایسه می‌کنند و ممکن است هشدار بدهند یا انتقال را متوقف کنند. خطاهای رایج بانکهای اروپایی را در مطلب خطاهای بانکهای اروپایی هنگام انتقال پول توضیح داده‌ایم.
- استفاده از BIC شعبه‌ی دیگر: اگر بانک کد ۱۱ کاراکتری مخصوص شعبه‌ی شما داده، همان را وارد کنید.
- دادن شبا به فرستنده‌ی خارجی: حواله به شبای ایرانی نمی‌رسد و ممکن است برگشت آن هم کارمزد داشته باشد.
چطور از ایران به یک IBAN خارجی پول بفرستیم؟
چون حواله‌ی سوئیفت از بانکهای ایرانی ممکن نیست، برای پرداخت به IBAN خارجی (اجاره‌ی خانه، شهریه یا خرج دانشجو) باید از واسطه‌ای استفاده کنید که در کشور مقصد حساب دارد. در پیجیب مبلغ را به ریال می‌پردازید و معادل ارزی به IBAN گیرنده واریز می‌شود. صفحه‌ی هر کشور شرایط و مدارک خودش را دارد:
برای مسیر برعکس، یعنی رساندن پول از خارج به حساب ایرانی، مطلب انتقال پول از ویزا کارت به ایران را بخوانید. اگر با انواع حواله آشنا نیستید هم راهنمای جامع حواله‌ی ارزی نقطه‌ی شروع خوبی است.
